به گزارش خبرنگار ما در تبریز، بحران بهعبارتی حادثهای است که بهدلیل رخدادها و عملکردهای طبیعی یا انسانی، بهطور ناگهانی به وجود میآید و خسارات و سختیهایی را به یک مجموعه یا جامعه انسانی وارد میکند؛ برطرف کردن آن نیز نیازمند اقدامات و عملیات اضطراری و فوقالعاده است.
ایران، بهدلیل موقعیت جغرافیایی خود، یکی از مستعدترین مناطق جهان از نظر وقوع مخاطرات طبیعی بهویژه زمینلرزه به شمار میآید. بر اساس آمارهای منتشرشده در مجلات تخصصی، ایران در آسیا رتبه هفتم و در جهان رتبه سیزدهم را دارد.
اطلاعات و دادههای تاریخی نشان میدهد که هزاران بنا و عمارت، در اثر حوادث طبیعی و غیرطبیعی، از گذشته تاکنون تخریب و ویران شده است. ازجمله این ویرانیها میتوان به تخریب بسیاری از اماکن تاریخی از قبیل مساجد، کلیساها، معابر عمومی، مقبرهها، پلها و راههای ارتباطی اشاره کرد.
تاریخ همواره سیلهای مخرب، زلزلههای ویرانگر و آتشسوزیهای فجیع را در آرشیو خود ثبت کرده است تا بشر از این تجارب برای کاهش دردها و جلوگیری از وقوع مجدد چنین اتفاقاتی پند گیرد.
البته مخاطرات طبیعی تنها عامل تخریب سکونتگاههای انسانی نیستند. ضعف مدیریت و دخالت انسان در برهم زدن ساختار طبیعت نیز نقش مهمی دارند. این دخالتها، گاه از سر منفعتطلبی یا ناچاری، به ساختوساز در مسیر مسیلها و احداث ساختمانهای چندطبقه روی گسلها منجر شده است.
یکی از مهمترین چالشهایی که شهرهای بزرگ کشور، از جمله تبریز، با آن روبهرو هستند، حاشیهنشینی و حوادث غیرمترقبه است. شهر تبریز در طول تاریخ زخمهای زیادی بر پیکره خود دارد و بهدلیل موقعیت جغرافیاییاش، قرار گرفتن در مسیر گسلها و مجاورت با رودخانه آجیچای، همواره در معرض خطر بوده است. علاوه بر این، حاشیهنشینی و ساختوسازهای غیرمجاز، آسیبپذیری این شهر را دوچندان کرده و امکانات بازدارنده نیز برای مواقع بحرانی بهطور کامل پیشبینی نشده است.
از دیگر عوامل تهدیدکننده میتوان به وجود کوچههای باریک و بناهای فرسوده اشاره کرد که در زمان بحران، علاوه بر افزایش خسارات، مانعی برای رسیدن نیروهای امدادی در زمان استاندارد به محل حادثه خواهند بود.
آسیبپذیری بافتهای فرسوده و عدم ایستایی آنها در برابر زلزله، تهدیدی جدی است که باید قبل از وقوع حوادث ناگوار، برای آن چارهاندیشی شود. تجربه نشان داده است که در زمان وقوع حوادث، رفتارهای غیرمنطقی، غیرفنی و غیر اصولی در مناطق حادثهخیز مشکلات بیشتری ایجاد میکند.
در نتیجه، لازم است دستگاههای مسئول، پیش از وقوع حوادث، با برنامهریزی و اقدامات پیشگیرانه مناسب به رفع این مشکلات بپردازند. غفلت از پیشگیری، عدم استفاده از تجربههای پیشین، نادیده گرفتن ظرفیتهای سازمانهای مردمنهاد، نبود تمرکز مدیریتی و هماهنگی در ساختار سازمانهای مجری طرح، از مهمترین چالشهای مدیریت سوانح و حوادث به شمار میروند.
در نهایت، همانطور که اشاره شد، انجام اقدامات فوری و کارشناسی، بررسی زوایای مختلف و تحلیل دقیق این موضوع ضروری است تا شهر تبریز و شهروندان آن از وقوع فجایع اسفبار در امان بمانند.
