آرمان تبریز-از رویکردهای مفهومی و نظری مهم معاصر که میشود با آن خلق آثار هنری را بطور کلی مورد تحلیل قرار داد آراء و اقوال ژاک لکان (۱۹۰۱-۱۹۸۰) روانکاو پساسا ختارگرای فرانسوی است. او با کنار هم نشاندن روانکاوی، فلسفه، زبانشناسی و انسانشناسی جهان ذهنن سوژه انسانی را در مجموعهای از روابط درهم تنیده و گسترده اجتماعی و فرهنگی تحلیل میکند.
این مقاله قصد دارد تا با خوانشی لکانی، نقاشیهای عکس بنیاد فریدالله ادیب آیین را، به عنوان مجموعهای منحصربه فرد در هنرمعاصر از منظر نقد روانکاوانه به قدر وسع نگاه کند و بدین پرسش پاسخ دهد که بین «حقیقت» و «مجاز» در نقاشی ادیب آیین و روانکاوی لکانی چه نسبتی است؟ و نیز، چگونه مقولات ومفاهیم روانکاوی لکانی در نقد نقاشی ادیب آیین کارگر میافتد؟ روش مورد استفاده توصیفی- تطبیقی است و حسب داده ها و اطلاعات با استفاده از منابع کتابخانهای، اینترنتی، بر اساس مشاهده آثارهنری ادیب آیین و تجزیه و تحلیل آنها با رویکرد روانکاوانهی لکان میباشد. مقاله حاضر، در صدد است نشان دهد که آیا میتوان با مفاهیم لکانی نقبی به فهم و تفسیر آثار نقاشی ادیب آیین زد؟ درنهایت نتیجه چنین خواهد بود که حقیقت قطعی و نهایی در میان نیست و واقعیت حسب مقولات لکانی بواسطه دستگاه چشم و سازمانیافته مطابق با تجربیات گذشته، فقدان و میل سوژه درک میشود. لذا تمام نقاط مرجع ما، هر چیزی که ما درباره آن صحبت میکنیم و هر روشی که از طریق آن عمل میکنیم، جمله آنها نه حقیقت مطلق که کلیشه هستند.
فریدالله ادیب آیین ( زاده ۱۶ آبان ۱۳۴۴ در شهر باستانی هرات) اهل افغانستان، ساکن ایران مهندس، مخترع، کارآفرین، هنرمند، پژوهشگر، محقق، کلکسیونر و از شناختهشدهترین کلکسیونر و هنرمندان معاصر افغانستان است. هنرمندی که نزدیک به از نیم قرن تجربه مجموعه داری و خلق اثر هنری در انواع و اقسام سبک های هنری را دارد، اما بیش از همه در نقاشی آبستره و انتزاعی شناخته شده است. به باور بسیاری از کارشناسان هنری افغان این تنوع در سبکهای هنری در کمتر هنرمندی در کشوراش دیده میشود. اما آنچه بیش از همه در آثار ادیب آیین به چشم میآید، نگاه و تفکر اوست که به واسطه هنراش به نمایش گذاشته میشود.
درست است که آثار نقاشی انتزاعی این ادیب آیین بسیار هنوز مشهور نشده است، اما از مجموعههای قابل تامل او میتوان به نقاشیهای این هنرمند از روی عکسها اشاره کرد. در واقع به همان نسبت که ادیب آیین شیفته نقاشی انتزاعی است، اما در واقعنمایانی نیز باور دارد. او این رویکرد را داشت که نقاشی برای به تصویر درآوردن جهان، هرگز همچون آیینهای در برابر واقعیت نخواهد بود و به همین سبب هم بود که تصمیم گرفت تصورات فلسفی را به عنوان واقعیت با ترکیبی از نقاشی تخیل کند.
نویسنده اخگر ضرغام
