«کاسبان بورس»؛ در پشت پرده بورس چه خبر است؟ / سناریوی ارز ۴۲۰۰ این بار در بورس تکرار می شود؟
«کاسبان بورس»؛ در پشت پرده بورس چه خبر است؟ / سناریوی ارز ۴۲۰۰ این بار در بورس تکرار می شود؟
آرمان تبریز- علیرضا تاجریان/ اگر روزی آشکار شود که در پشت پرده بورس خبر دیگری است و گروه های خاص قاعده بازی در بورس ایران را تعیین می کنند، کار بورس ایران تمام و جلب دوباره اعتماد مردم غیرممکن است.

آرمان تبریز- علیرضا تاجریان/ اگر روزی آشکار شود که در پشت پرده بورس خبر دیگری است و گروه های خاص قاعده بازی در بورس ایران را تعیین می کنند، کار بورس ایران تمام و جلب دوباره اعتماد مردم غیرممکن است.
امروز یک استاد دانشگاه در گفتگو با یک برنامه رادیویی گفته است:
«بررسی که در انتهای دهه اول اردیبهشت ماه امسال انجام دادیم معلوم شد حدود ۸۰ درصد ارزش کل بورس در اختیار تنها ۲۵ درصد بنگاه‌ها بوده است، یعنی در قسمت عرضه سهام ۲۵ درصد بنگاه‌ها حدود ۸۰ درصد ارزش کل بورس را در اختیار دارند.
این قصه نشان می‌داد در طرف عرضه یک ساختار ناهمگونی وجود دارد و بعضی از بنگاه‌ها قدرت بسیار بالایی در قیمت‌گذاری سهام دارند به هر حال احتمال هرچیزی در این زمینه ممکن است بروز و ظهور پیدا کند.
در بحث تقاضا هم کمتر از ۱۰ شخصیت حقوقی فعال در بورس هستند که به عنوان تقاضا‌کنندگان اصلی این بازار محسوب می‌شوند.
عمده تقاضاکنندگان در بازار سهام حقوقی‌ها هستند. ارزش دارایی این شخصیت‌ها حقوقی بیش از ۵۰۰ هزار میلیارد تومان است که با این دارایی‌ها معامله می‌کنند. ناگفته نماند ۵۰۰ هزار میلیارد تومان معادل بودجه عمومی کشور است.
این ساختار انحصاری عرضه و تقاضا نشان می‌دهد گروه‌های خاصی عرضه و گروه‌های خاصی تقاضا می‌کنند و در ضمن جهت می‌دهند.»

تکرار یک سناریو
در تاریخ ۲۰ فروردین ۹۷ اسحاق جهانگیری در پایان جلسه فوق العاده ستاد اقتصادی دولت برای مدیریت بازار ارز اعلام داشت: نرخ دلار برای تمام فعالان اقتصادی و برای رفع همه نیازهای قانونی و اداری آنان، نیازهای خدماتی مسافران، دانشجویان ، محققین و دانشمندانی که برای کارهای تحقیقاتی خودشان به ارز نیاز دارند، ۴ هزار و ۲۰۰ تومان خواهد بود.
هنوز یک سال از این تصمیم دولت نگذشته بود که عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی در ۱۸ اسفند ماه ۱۳۹۷ پیامی را در صفحه شخصی خود در مورد معایب اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به کالاهای اساسی منتشر کرد: موانع و مشکلات سیستم توزیع موجب شده که علی‌رغم تأثیر اولیه ارز ۴۲۰۰ تومانی کالاهای اساسی در کنترل تأثیر شوک طرف عرضه، معایب آن به تدریج آشکار گشته و با افزایش قیمت آن‌ها در بازار، ضمن ایجاد رانت، موجب افزایش سطح عمومی قیمت‌ها شده است. در واقع اختصاص ارز ترجیحی به کالاهای اساسی به علت طبیعت بازار در اقتصاد و ضعف سیستم توزیع و نظارت، نتوانسته در میان مدت از افزایش قیمت آن‌ها جلوگیری کند و لذا تدریجاً در بیشتر موارد یارانه از مصرف کننده فاصله گرفته و نصیب واسطه‌ها شده است.
این اعلام موضع رسمی رئیس بانک مرکزی، مهر تایید بر خاصیت رانتی بودن تخصیص دلار دولتی بود.
بعد از این اعتراف دیرهنگام، لیست کاسبان دلار ۴۲۰۰ تومانی منتشر شد؛ ۱۰۴ فرد و شرکت ارز ۴۲۰۰ تومانی گرفتند و کالا نیاوردند! بررسی ترکیب دریافت کنندگان ارز ۴۲۰۰ تومانی نشان داد رانت دلار به اندازه ای جذاب بود که بعد از فروردین ۹۷ کل اقتصاد ایران را بر هم ریخت و امروز نیز تبعات این تصمیم را در اقتصاد کشور شاهد هستیم.
این سناریو به پایان رسید اما کسی به این پرسش پاسخ نداد که فهرست ۱۰۴ دریافت کننده ارز ۴۲۰۰ تومانی که هیچ کالایی به کشور وارد نکرده اند، چرا و چگونه توانستند به این دلارهای جذاب و سودآور دسترسی پیدا کنند و حداقل ۱۸ میلیارد دلار توسط این افراد سوخت و به حساب های شخصی واریز شد؟
با تصمیم های جدید دولت و دعوت رئیس جمهور از مردم برای سرمایه گذاری در بورس، شاخص کل بورس که در ابتدای سال در حدود ۵۰۰ هزار واحد بود بعد از گذشت چند ماه از ۲ میلیون گذشت. اما درست در همان روزهایی که رییس‌جمهور گفت:«با شرایطی که بورس نشان می‌دهد اوضاع بهتر خواهد شد و مردم باید همه چیز را به بورس بسپارند!»، بورس روی دیگر خود را به مردم نشان داد؛ سقوط آزاد بورس شروع شد! شاخص کل به حدود ۱ میلیون ۶۰۰ رسید! دولت برای بازگشت بورس وارد شد؛ تصمیماتی اتخاذ شد که مهم ترین آن، حمایت ۱۰ روز حقوقی ها از شاخص های موثر در بورس بود. این حمایت فقط ۲ روز انجام شد و شاخص به بالای ۱ میلیون و ۷۰۰ برگشت اما در روزهای آینده نه تنها حمایتی از سوی حقوقی ها انجام نشد، بلکه حقوقی ها بازی الاکلنگی در بازار بورس را شروع کردند؛
صف فروش! صف خرید!
صف خرید! صف فروش!
و …
تحلیلگران بورس و کارشناسان اقتصادی هم در این کار حقوقی ها و نحوه حمایت دولت از بورس، از تعجب، “انگشت به دندان گزیدند” و “انگشت به دهان ماندند”
برخی هم با این بهانه خود را راضی کردند که حقوقی ها “نوسان گیری” می کنند!!
این بازی حقوقی ها در بورس ادامه دارد و بورس امروز قرمز پوش شد.
این بازی حقوقی ها که به نظر می رسد از نظر آماری، همان تعدادی است که یک استاد دانشگاه از آن رونمایی کرده است، تکرار سناریوی ارز ۴۲۰۰ تومانی را در ذهن ها متبادر می کند؛ یک سفره ای پهن شده است، مردم تمام سرمایه خود را در این سفره ریخته اند به امید اینکه با کاهش ارزش پول ملی، ارزش دارایی های خود را از دست ندهند. در این میان عده ای چون قاعده بازی را می دانند و یا اینکه قاعده بازی را تعیین می کنند، سفره را جارو می کنند و خودی ها را هم از این سودهای جذاب بی بهره نمی گذارند.

در پشت پرده بورس چه خبر است؟
بورس تنها بازاری است که هم می‌تواند نقدینگی بازار را جذب کند و هم سرمایه‌ها را به دست شرکت‌های بورسی برساند. رساندن سرمایه‌های سرگردان به دست تولیدکنندگان مصداق حمایت از تولید است و می‌تواند، راهکاری مطلوب برای به پیش راندن تولید در شرایط تحریمی و دشواری‌های اقتصادی باشد. به خصوص در شرایط کنونی کشور که تولیدکنندگان با معضل شیوع بیماری کرونا دست و پنجه نرم می‌کنند و در بسیاری از موارد با کمبود دارایی مواجه هستند.
کسی مخالف این نیست که دولت به درستی تصمیم بگیرد که حمایتی جدی از بورس داشته باشد و راه را برای جذب سرمایه‌ها به این بازار، باز کند. اما اگر روزی آشکار شود که در پشت پرده بورس خبر دیگری است و گروه های خاص قاعده بازی در بورس ایران را تعیین می کنند، کار بورس ایران تمام و جلب دوباره اعتماد مردم غیرممکن است.
اگر هم در پشت پرده خبری نیست اما علت این آشفتگی بازار بورس ایران مربوط به سفته بازی، دلالی، تبلیغات نادرست در رسانه ها و فضای مجازی است؛ ناظران بر بورس کجایند؟
اگر تصمیم نظام بر هدایت نقدینگی در مسیر صحیح آن یعنی بازار بورس است؛ باید تمام قوا و دستگاه های ذیربط برای اجرای درست این تصمیم پای کار باشند تا اجازه ظهور «کاسبان بورس» را ندهند.

  • منبع خبر : خبرگزاری آریا