اما دفاع مقدس، نه به معنای جنگ، بلکه به معنای ایستادگی در برابر تجاوز و حفظ شرافت ملی و انسانی است. در این دوران، قهرمانان و رزمندگان ما تنها برای ارزشهای الهی و انسانی جنگیدند و مزدشان چیزی جز پاداش معنوی نبود.
تمایز جنگ و دفاع مقدس
در ادبیات ملتها، جنگ همواره امری نکوهیده و خانمانسوز بوده است. اما دفاع مقدس، مفهومی مقدس و برگرفته از وظیفهای الهی است که در مقابل تجاوزگران و برای حمایت از مظلومان شکل میگیرد. این دفاع مشروع، در نگاه دین اسلام نیز دارای جایگاهی والا است؛ چنانکه هر فعلی که جنبه الهی داشته باشد، مقدس شمرده میشود: “صِبْغَهَ اللّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّهِ صِبْغَهً”.
ارزشهای ملی و انسانی دفاع مقدس
دفاع مقدس را میتوان گوهری بینظیر در تاریخ ایران دانست. این دوران، ترکیبی از شرافت، شجاعت، و ایثار بود که از دو منظر قابل بحث است:
- بحث سرزمینی: در فرهنگ ایرانی، هرکس به خاک این سرزمین چشم طمع داشته باشد، باید تاوان سنگینی بپردازد.
- بحث اعتقادی: در آیین ایرانیان، ایستادگی در برابر تجاوزگران، به شهادت و افتخار میانجامد.
این ارزشها، همواره در طول تاریخ بهعنوان توتمهای ملی و اعتقادی شناخته شدهاند. مردم ایران در دوران دفاع مقدس، با جان و دل برای حفظ این ارزشها تلاش کردند و ثابت نمودند که ترکیب شرافت ملی و ایمان مذهبی، نیرویی شکستناپذیر پدید میآورد.
ریشههای جنگ تحمیلی
جنگ ایران و عراق در شرایطی آغاز شد که صدام حسین با پاره کردن قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر، تجاوز به خاک ایران را در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ آغاز کرد. با حملات هوایی و هدف قرار دادن ۱۹ نقطه مهم از جمله فرودگاههای ایران، رژیم بعثی عراق، جنگی تمامعیار را علیه کشورمان آغاز نمود. این حمله با حمایت گسترده کشورهای غربی و شرقی انجام شد:
- شوروی: بزرگترین تامینکننده تسلیحات عراق.
- آمریکا: حامی اصلی رژیم بعث.
- آلمان: سازنده کارخانههای تسلیحات شیمیایی.
- فرانسه: اهداکننده هواپیما و حتی بمب اتمی به عراق.
- کشورهای دیگر همچون ایتالیا، سوئیس، بلژیک، برزیل، اردن، کویت، مصر و سودان نیز به روشهای مختلف از عراق حمایت کردند.
سازمان ملل نیز با سکوت و تعلل، در برابر این تجاوز آشکار نقشی منفعل ایفا کرد.
نمایش ایثار و همبستگی ملی
دفاع مقدس نمایشی از همبستگی ملی بود؛ از زنان و مردان گرفته تا جوانان و نوجوانان، همگی در این حماسه شریک بودند. این دوران نشان داد که ایران، سرزمینی مقدس است و هر وجب از خاک آن با خون شهدا عطرآگین شده است.
استاد شهریار چه زیبا این ایثار را توصیف کرده است:
سلام ای جنگجویان دلاور نهنگان به خاک و خون شناور
سلام ای صخرههای صفکشیده به پیش تانکهای کوهپیکر
درسی برای امروز
اکنون که سالها از پایان این حماسه میگذرد، وقت آن است که در سالروز آغاز دفاع مقدس، یاد و خاطره شهدا و رزمندگان را گرامی بداریم. آنان تاریخ ایران را با خون خود نوشتند و رشادتهایشان برای همیشه در ذهنها باقی خواهد ماند. اما شرم بر کسانی که این افتخارات را با فساد و بیمهری به مردم خدشهدار میکنند.
“خدایا ما را از سیاست بدون شرافت محفوظ بدار”.
محمدرضا ایازی رزمنده و جانباز کارافتاده دوران دفاع مقدس
