آرمان تبریز-یادداشت؛در آستانه سالروز آغاز جنگ تحمیلی، مقاله پر محتوای سردبیر محترم ( ایازی عزیز ) پیرامون مظلومیت و رشادتهای رزمندگان مخلص در طول دفاع مقدس حقیر را به سمت قلم رهنمون ساخت گواینکه مدتها بود که با وجود پیگیری کریمانه و تماس های بزرگوارانه دوستان جان برای نوشتن هیچ مطلبی ذوقی وجودنداشت چرا که در وانفسای امروز روزگار یا مردم ما را فرصت و حوصله ای برای خواندن نیست و یا چون، بس که نوشته می شود و توجهی وجود نداردرغبتی برای خواندن نمانده است و از همه مهمترمخاطب این مطالب اغلب مسئولانی هستندکه گوش شنوائی برای رفع مشکل و معضلات احصاء شده نداشته و ندارند، رویه ای که متأسفانه سالهاست به یک عادت تبدیل شده است.
به هر حال بسیاری از کشورها در حافظه تاریخی خود، تجربه حداقل یکبار جنگ را ثبت کرده اند تاریخ همیشه شاهدی آگاه بر این جنگها بوده و این وقایع را به نوعی تحلیل نموده است.
روابط صلح آمیز در پذیرش طرفین از انتظارات یکدیگر است و آنگاه که یکی از طرفین این انتظارات را برنتابد روابط تغییر یافته و درنهایت به جنگ منتهی می شود. جنگ صرفنظر ازمسائل ارزشی و احقاق حقوق انسانی و ملی، هیچگاه مورد خواست ملتی نبوده است .
ولی زمانیکه کشوری در موضع دفاع از امنیت و آب و خاک و سرزمین و منافع ملی خود قرار گیرد و ناگزیر از جنگ گردد آنوقت این جنگ نه یک ستیز بلکه دفاعی مقدس و ارزشمند محسوب می شود. در بسیاری از جنگ ها این مسئله به لحاظ اخلاقی مد نظر قرار دارد و حتی مصمم ترین صلح طلبان نیز بدان اعتقاد دارند که جنگ، تحسین گر فضائل، هیجان آور و اصیل است و نیز شهامت، فداکاری ، وفاداری ، دوستی و درستی در میان جنگجویان و رزمندگان همیشه زبانزد فرهنگها بوده است .
آثار جنگ گستره وسیعی را تحت پوشش قرار میدهد. از آثار و ابنیههای قدیمی گرفته که بخشی از فرهنگ ملل به حساب میآیند تا انسانهایی که در طی جنگ کشته میشوند و از حیات طبیعی خود محروم میشوند، خانوادههایی که گسسته میشوند و انسانهایی که عزیزان خود را از دست میدهند.
در جریان هر جنگ سیاستهایی اتخاذ میگردد که آثار نامطلوب و ناخواسته جنگ را به حداقل برساند. این سیاستها و برنامهها در جریان هر جنگ پیش بینی میشود که توسط دولت و یا سازمآنهای غیر دولتی طراحی و به اجرا در میآید. این فعالیتها پس از جنگ نیز به گونهای دیگر ادامه مییابد. حمایتهای عاطفی و معنوی این سازمآنها ترمیم کننده آسیبهای لایههای اعتقادی و ارزشهای انسانی است و حمایتهای مادی تامین کننده نیاز زندگی رزمندگان و خانوادههای آنان است. این حمایتها معمولا در چارچوب وظایف و اهداف سازماندهی میشود
آلمان به عنوان یکی از مسببین اصلی جنگ جهانی دوم که در بردارنده بازماندگان جنگی بسیاری است، در این جنگ آسیبهای جدی دید و طی آن این کشور به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شد. در سالهای پایانی قرن بیستم و با فروپاشی شوروی مجددا آلمان متحد تشکیل شد.
با این حال به آلمان پس از جنگ تا مدتها اجازه تاسیس ارتش به مفهوم قبلی داده نشد. دولت آلمان تسهیلات ویژهای به خصوص برای فرزندان قربانیان و مفقودان جنگی قائل شده است.
سعی دولت آلمان این بوده که فرزندان این افراد در محیطی مناسب و دور از خانواده شان که به لحاظ روحی صدمه دیدهاند تربیت شوند، لذا در سالهای پس از جنگ مراکزی تاسیس شد که متفاوت با پرورشگاهها با امکانات و رسیدگی ویژه کار تعلیم و تربیت این کودکان را به عهده گرفتند و امکانات این مراکز به گونهای بود که تمامی خانوادهها و زنانی که شوهرانشان را در طول جنگ از دست داده بودند با میل و اشتیاق فرزندان خود را به این مراکز میسپردند.
در زمینه حمایت از معلولان و مصدومین جنگ نیز در حال حاضر ۳۲۰۰ نفر از نابینایان جنگ ۲۳۰۰نفر از همسران آنان تحت پوشش و حمایت کانون نابینایان جنگ قرار دارند.
همچنین ارائه خدمات رفاهی و اجتماعی ۳۰۰۰۰۰ نفر از خانواده قربانیان جنگ از جمله اختصاص صندلی ویژه برای معلولان، پیشبینی تردد آنها به ساختمآنها و فروشگاهها، اختصاص محلهای ویژه پارک اتومبیل درخیابان و پارکینگهای عمومی را میتوان نام برد.
آمریکا نسبت به سایر کشورها مدت طولانی تری را در گیرجنگ بوده است. با این تفاوت که بخشی عمدهای از عملیات جنگی آمریکا در خارج از خاک این کشور و در قالب دفاع از منافع آمریکا صورت گرفته است
در این خصوص میتوان به جنگهای مکزیک(۱۸۴۸) جنگ داخلی(۱۸۶۶) جنگهای هندوستان(۱۸۶۹تا۱۸۹۸) جنگ اسپانیا، آمریکا(۱۸۹۸)، شورش فیلیپین(۱۸۹۹)، شورش بوکسر(۱۹۰۰)، بحران کوبا(۱۹۰۹)، اردوکشی تنبیهی به مکزیک(۱۹۱۶)، اردوکشی وراکروز(۱۹۱۴)، جنگ جهانی اول(۲۱-۱۹۱۷)، جنگ جهانی دوم و کره(۵۰-۱۹۴۰)ویتنام و درگیریهای دیگر(۱۹۷۶-۱۹۵۵)، بحران ایران و لبنان(۹۰-۱۹۷۹)، تهاجم گرانادا، تهاجم پاناما، بحران خلیج فارس(۱۹۹۰) و تهاجم سالهای اخیر این کشور به افغانستان و عراق اشاره داشت.
هر فردی(از هر ملیتی) که در نیروهای مسلح آمریکا باشد و معلول شود، تحت حمایت سازمان سربازان کهنسال و معلول آمریکایی(د.ای.ویDAV) قرار میگیرد. در این راستا بیش از ۶۰ اداره مشغول به خدماترسانی به معلولان هستند. عمدتا افسران وظیفه مشغول رسیدگی به چنین ادارههایی هستند. سازمان سربازان کهنسال دارای یک نشریه(روزنامه) بوده که کلیه اخبار مربوط به تغییرات قوانین، مستمریها و… را به اطلاع کهنهسربازان میرساند. سازمان سربازان کهنسال آمریکایی برنامههای زیر را برای افراد تحت پوشش اجرا میکند:
صندوق اعانه بلایا برای حمایت هنگام بلایای طبیعی
اطلاعرسانی به سربازان کهنسال معلول برای شرکت در گردهمایی(همراه وابستگان)
به دلیل بروز برخی بیماریهای خاص بومی در میان سربازان مشارکتکننده در جنگ ویتنام برنامه توسعه سربازان کهنسال ویتنامی پیشبینی شده است.
رسیدگی به سربازان کهنسالتر چرا که با افزایش سن معلولان و مسائل و مشکلات جدیدی عارض میشود.
وابستگاه شامل همسر، کودکان، فرزند خواندگان به والدین و فرزندان مدرسهای تا ۲۳ سال و شوهر زنانی که در جنگ حضور داشتهاند تحت پوشش قرار میگیرند.
به معلولانی که(با شرایطی خاص، مستحق دریافت اتومبیل میباشند) ۸۰۰۰ دلار کمک برای خرید اتومبیل تعلق میگیرد. ضمنا با توجه به نوع معلولیت وسایل مورد نیاز برای خودروی آنان نصب میشود.
با توجه به نوع معلولیت مسکن تطبیقی خاص ارائه میشود.
هزینه پوشاک که سالانه مبلغ ۵۳۴دلار پرداخت میشود.
در مواردی که معلول نیاز به خدمات آموزشی شغلی داشته باشد، ارائه میشود
مزایای حقوق سربازان کهنسال هیچگاه کاهش نمییابد بلکه برعکس افزایش حقوق و تامین اجتماعی متناسب با افزایش مزایا پرداخت میشود
به بازماندگان معلولان فوت شده در صورت داشتن شرایط مستمری پرداخت شده و مورد حمایتهای قانونی قرار میگیرند.
شماری از مشهورترین بناهای یادبود جهان در آمریکا ساخته شده است. دیوار ویتنام با فهرست کشتهشدگان جنگ ویتنام و استخر بزرگ اکلاهاما سیتی که به یاد قربانیان بمبگذاری اکلاهاما ساخته شده است و تصویر آسمان را در خود منعکس میکند، از جمله مشهورترین این بناها هستند.(خبرگزاری میراث فرهنگی، ۱۸/۱۰/۸۲)
نوامبر را در انگلستان poppy day مینامند. گویا در ساعت ۱۱ چنین روزی در سال ۱۹۱۸ یعنی یازدهمین روز از یازدهمین ماه سال جنگ جهانی اول به پایان رسید.(برخی به همین دلیل عدد ۱۱ را عدد پایان جنگ میدانند).
در سال ۱۹۱۵(یعنی ۳ سال پیش از پایان جنگ) پس از شعر جان مک کری تحت عنوان In Flanders Fields، گل سرخ رنگ poppy به عنوان سمبل کشته شدگان در میدان شناخته شد. میگویند این گل خاصیتی دارد که بذر آن حتی اگر یک سال هم در خاک بماند رشد نخواهد کرد مگر اینکه زمین شخم زده شود(خاک آن بهم بخورد).
در سال ۱۹۱۸ خانم مویرا میخائیل شعری با نام We shall keep the faith سرود و در آن عنوان نمود که وی برای گرامی داشت کشته شدگان در این روز گل poppy را به لباس خود میآویزد. از آن پس هر سال مردم انگلستان در چنین روزی این عمل را تکرار میکنند تا یاد و خاطره قربانیان میدان جنگ را گرامی بدارند.
کشور ما خاطر جنگ ۸ ساله با عراق را در حافظه تاریخی خود ثبت کرده است. عراق نیز تجربه جنگ با رزمندگان ایرانی و ایثارگریهای آنها را هیچگاه از یاد نخواهد برد.
عراق در راستای حفظ روحیه سربازان خود در طول جنگ تلاش بسیاری نمود و پس از کشته شدن سربازان نیزاز امتیازاتی که برای آنان در نظر گرفت، حق مسکن بود که بر اساس آن واگذاری منزل مسکونی(آپارتمان) به همسر و به نام فرزندان ثبت میشود. در همین راستا باید عنوان نمود، در صورتی که خانوادهای بیش از یک کشته داده باشد، قطعه زمینی با مساحت بیشتری واگذار میشود.
همچنین عدم تخلیه منازل نظامیان کشته شده و معافیت از مالیات برای ساخت منزل مسکونی جهت بازماندگان، همین طور پرداخت ۳۰۰۰۰ دلار جهت ساخت منزل مسکونی از دیگر امتیازات اسکانی و تقدیری از کشته شدگان و خانوادههای آنان میباشد. از دیگر خدمات ارائه شده به ایشان درمان رایگان در هر نقطه از کشور بوده و خدمات فرهنگی نیز با نامگذاری یک روز با نام شهید و با اعطای نشآنهای شجاعت، سپاسگزاری از ایشان صورت میپذیرد. خدمات حقوق و مزایا، خدمات آموزشی، امتیاز واگذاری خودرو و دیگر خدمات ویژه عمومی از دیگر امتیازات رزمندگان و خانوادههای آنها در عراق میباشد.
در کشورهای دیگر همچون تاجیکستان، ترکمنستان، هند، کره جنوبی و شمالی، لیبی، کویت، کوبا، کانادا، و غیره به همین انحا که در مورد کشورهای فوق عنوان شد امتیازات خاصی به ایثارگران به تناسب نیازهایشان ارائه میگردد.
باید متذکر گردید از یکسو بین کمک به ایثارگران و توسعه یافتگی کشورها، رابطه تنگاتنگی وجود دارد و هر قدر کشورها از رشد و توسعه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشتری برخوردار باشند امکان خدماتدهی افزونتری به ایثارگرانشان خواهد بود از سوی دیگر با نگاهی به تاریخ برخی از کشورها که حدود نیم قرن از جنگهای میهنی و استقلال طلبانه آنها میگذرد، همچنین کشورهایی که هر روز به دلایل سیاستهای دولتمردان آنها با بهرهگیری از امکانات نظامی و نیروی انسانی خود ردپایی از جنگ و خونریزی در نقاط مختلف جهان به جای میگذارند، تداوما سیاستها و روشهای جدیدی برای بزرگداشت نیروهای نظامی، آسیبدیدگان جنگها و خانوادههای کشتهشدگان خود اتخاذ مینمایند.(دنیای اقتصاد ۲۱/۱۱/۸۳)
برخی از مراسم برای یادآوری ایثارگریهای رزمندگان جنبه جهانی دارد.
از جمله کاربرد گاز کلرین توسط نیروهاى آلمانى علیه نیروهاى متفقین در جنگ اول جهانى، منجر به مرگ هولناک بیش از پنج هزار نفر و مصدوم شدن ۱۵ هزار نفر از سربازان فرانسوى و کانادایى شد که یکى از نقاط تاریک تاریخ به شمار مى رود.
این روز که همان ۲۲ آوریل ۱۹۱۵ است اکنون میان مردم جهان به عنوان «روز تولد جنگ افزار شیمیایى» The Birthday of chemical warfar یاد مى شود و سالها است که این روز در این شهر با برگزارى مراسمى بزرگ و با حضور صلح طلبانى از سراسر جهان گرامى داشته میشود. در این روز از سازمآنهای غیر دولتی که بر علیه بمبهای شیمایی فعالیت دارند دعوت به عمل میآید.(http://persian.kargah.com)
ساخت تندیسی از سرباز گمنام که بیانگر از خود گذشتگی و ایثار سربازانی است که نامشان بر همه مکتوم ماننده است ساختن این گونه تندیسها از جمله شیوههایی است که برای تکریم شهدای گمنام در غالب کشورها از آن استفاده میشود.
در کشور ما نیز تاسیس نهادهایی نظیر بنیاد شهید انقلاب اسلامی و سازمان امور جانبازان به فرمان حضرت امام(ره) و ستاد امور آزادگان از جمله آنهاست و اخیرا با ادغام نهادهای ایثارگری تشکیلات سازمانی منسجمی برای حمایت از ایثارگران به وجود آمد.
ابعاد مختلف داخلی و خارجی جنگها، کیفیت و تاثیرات آن بر سرنوشت سیاسی کشورها، همچنین نتایج بینالمللی آن را تشریح و ارزشگذاری نماید.
با وجود گذشت بیش از ۳ دهه از پایان جنگ ایران و عراق، مردم کشور ما نیز خاطرات جنگ با عراق را از اذهان خود پاک نکرده اند. بنیاد شهید و جانبازان امروز از مهمترین سازمان های متولی رسیدگی به مسائل و مشکلات ایثارگران و بازماندگان دفاع مقدس میباشد.
این سازمان فعالیتهایی در این خصوص انجام داده است لیکن حتی رضایت نسبی این اسطوره های ایثار ومقاومت را نتوانسته تامین نماید و این در حالیست که اعتقاد قدسی رزمندگان دلاور ایران اسلامی و اراده و نیت مقدس ایشان در طول ۸ سال دفاع مقدس صحنه هایی از رشادت و جانفشانی را آفرید که بعد از واقعه حماسی عاشورا ، تاریخ نمیتواند تمثیلی مشابه ثبت کند .
و البته در حوزههای مختلف نیز قابل نقد و بحث و بررسی است و از چارچوب این مقاله خارج است. در پایان به برخی از شیوههای تکریم و بزرگداشت ایثار گران اشاره میشود. به امید زمانی که انتظارات صلح طلبانه جوامع جایگزین زیاده خواهیهای جوامع متجاوز گردد .
نتیجه گیری و ارایه شیوهها
هر جنگی محمل عناصر فرهنگی از جمله دست نوشتهها، اشعار، اصطلاحات، نمادها،…. میباشد. حفظ این آثار و اشاعه آنان یادگار ایامی است که احداث امکان خاصی در قالب موزه که در آنها آثار و خاطرات و افتخارآفرینیهای ایثارگران، رزمندگان و شهدا نگهداری یا به نحو هنری به نمایش گذاشته شود.
این موزههای باید به گونهای طراحی شود که نمایانگر صحنههای نبرد، حوادث و وقایع جنگ و نقش و عملکرد کلیه نیروهای مسلح درگیر در جنگ باشد و در عین حال نشانگر وحدت و انسجام جبهه، پشت جبهه و مشارکت اقشار مختلف مردم در دوران دفاع مقدس هشت ساله باشد. چنانکه پیشتر گفته شد گرچه فعالیتهای بسیار زیادی در خصوص تکریم و بزرگداشت ایثارگران انجام شده است لکن برخی از روشها به نظر میرسد میتواند در حفظ خاطرات جنگ و رفتار ایثارگرانه، فداکاریها و از جان گذشتگیهای رزمندگان جنگ موثر باشد.
از جمله این روشها میتواند به موارد ذیل اشاره داشت:
رصد مستمر معیشت و امرار معاش و توجه جدی برای حفظ کرامت این عزیزان و خانواده های معظم شهدا و جانبازان و ایثارگران و آزادگان ـ نگهداری شهرک کوچک یا مناطقی ازیک شهر و حتی ساختمان ویران شده در جنگ، که در ظاهر این کار در شهرهای خرمشهر، قصر شیرین، سرپل ذهاب و مریوان انجام شده است. وجود چنین محلهایی بیانگر و یادآور هجوم دشمن و آثار تخریبی آنان بر چهره شهرهای یاد شده بوده است.
ـ ایجاد شناسنامه بازسازی بناها، اماکن تاریخی، تاسیسات، کارخانهها، مدارس و مساجد یا ایجاد یک بنای یابود یا لوح سنگی، حداقل اطلاعات لازم را از چگونگی تخریب و زمان وقوع آن حوادث و خاطرات به منزله شناسنامه احداث به دست میدهد و در مدخل ورودی آنها نصب میشود تا بیانگر آن حادثه باشد.
ـ ایجاد مرکز هنرهای تجسمی دفاع مقدس برای فعالیتهای هنرمندان متعهد و علاقمند در راستای طراحی، برنامه ریزی و خلق آثار تجسمی و حجمی. این مرکز در ایجاد مراکز یادبود، بناهای یادبود، ماکتهای عملیات و صحنههای نبرد و نیز طرحهای گرافیکی، نقاشی و تصویری از حوادث حماسی جنگ و طارحی آرمها و نشآنهای نمادین، مدل و لوحها، نقشهای برجسته حکاکی،تمرهای بادبود و پوستر آلبومهای کلکسیون جنگ نقش موثر دارد.
ـ ایجاد تسهیلات در محیط کار ایثارگران به گونهای که متناسب با وضعیت جسمانی آنان طراحی باشد با توجه به ناتوانیهای جسمانی بسیار ضروری است.
ـ تدوین قوانین معین برای همگانی کردن بهداشت و درمان برای همه آحاد جامعه از جمله معلولین مادرزاد یا معلولین و خسارت دیدگان جسمی ناشی از جنگ در فراهم آوردن آسایش و آرامش آنان قدم موثری است.
ـ تدون قوانین ومقرراتی که امر توانبخشی معلولین و مجروحین جنگی را افزایش دهد و با استفاده از فن آوریهای پیشرفته امکان زندگی بهتری راب برای آنان فراهم آورد.
ـ گسترش و تجهیز مراکز توانبخشی مخصوص جانبازان و توجه به مشکلات آنها از جمله مشکل اشتغال به دلیل ناتوانیهای جسمانی آنان
ـ ایجاد تسهیلاتی از جمله استراحت ضمن کار، حق تقلیل ساعات کار، امکان استفاده از مرخصیهای ویژه درمانی برای ایثارگران
ـ کنترل و نظارت جدی برتخصیص درصدی از پرسنل سازمآنهای مختلف دولتی به جذب ایثارگران
ـ ایجاد مرکزی برای تولید فیلمهای سینمایی دفاع مقدس، و تهیه آرشیوی جامع و غنی از فیلمهای گرفته شده در جنگ و عملیات گوناگون تهیه فیلم از زندگی فرماندهان، آزادگان و شهدا.
ـ ایجاد مرکز سرودهای، نوحهها، موسیقی و موزیک نظامی جنگ و دفاعمقدس.
ـ ایجاد مرکز نشر آثار فرهنگی، هنری، تاریخی، علمی و نظامی در خصوص جنگ و فعال نمودن عرصهها و مجامع ادبی چون شعر، نویسندگی در قالبهای داستانورمان، خاطره، گزارش و حمایت از ناشران این گونه آثار.
بهر روی یادگاران هشت سال دفاع مقدس را در صورت شعارزدایی از برنامه های مسئولین ذیربط میتوان به الگو و اسطوره های جامعه ایران اسلامی تبدیل کرد و به مفهوم واقعی خانواده معزز شهدا را به چشم و چراغ این ملت … یاعلی
” محمدعلی صادقیان رزمنده حقیر دفاع مقدس دکترای مدیریت (منابع انسانی) ”
