به گزارش خبرنگار در تبریز؛ محمد صدر، دیپلمات سابق ایران و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام، در اظهاراتی به نقل از منابع معتبر، اشاره کرده است: انتقال اطلاعات مراکز پدافندی ایران توسط روسیه به اسرائیل، نه تنها بهعنوان یک زنگ خطر جدی برای امنیت ملی ایران محسوب میشود، بلکه نشانهای از شکست کامل سیاستهای استراتژیک کشور در زمینه پیمانهای امنیتی بر مبنای اعتماد و منافع مشترک است این حادثه هشداردهنده، ایجاب میکند رئیسجمهور فوراً دست به بازسازی و اصلاح روابط بینالملل بزند.
این اتفاق تلخ بهروشنی نمایانگر آسیبپذیری و شکنندگی محورهای راهبردی ایران است؛ مسلماً زمانی که در طراحی و تحلیلهای استراتژیک کشور نگاه جامع و عمیق وجود نداشته باشد، در روزهای بحرانی و حساس، این محورها فرو میریزند. نکتهای که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد این است که تحلیلها نباید تنها در سطح امنیتی و نظامی باقی بمانند، بلکه باید به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز گسترش یابند.
روسیه در تاریخ روابط بینالملل پیشینهای طولانی در بهرهبرداری از مناسبات دوگانه ودر کنار آن عهد شکنی زیادی دارد. همانطور که آقای صدر اشاره کرده، بازی دوگانه روسیه، بهویژه در قبال ایران، ثابت کرد که در دنیای سیاست و قدرت، هیچ دوستی استراتژیک وجود ندارد و تنها منافع ملی و امنیتی دولتها، بهویژه در کشورهایی مانند روسیه، معیار تصمیمگیری است. این واقعیت باید جدی گرفته شود، حتی اگر بخواهیم از منطق “نه شرقی، نه غربی” دفاع کنیم.
شاید این اتفاق فرصتی باشد برای بازنگری در سیاستهای منطقهای و استراتژیک کشورمان. پس تنها با شفافسازی و اصلاح سیاستهای خارجی میتوان از تکرار چنین اشتباهاتی جلوگیری کرد.
بازتعریف سیاست خارجی ایران باید بر پایه چندجانبهگرایی حقیقی باشد، نه صرفاً اتکای مطلق به یک بلوک یا کشور خاص. باید همکاریها در عرصههای علمی، اقتصادی و سیاسی را بر مبنای منافع ملی و استقلال کشور سامان دهیم.
موضوع دیگری که باید به آن توجه شود، ضعف در استفاده از ظرفیتهای داخلی و نخبگان ایرانی در سطح جهانی است. برای پیشرفت و اصلاح وضعیت موجود، باید از ظرفیتهای علمی، فنی و مدیریتی نخبگان ایرانی در داخل و خارج از کشور بهرهبرداری کنیم. ایجاد فضای مناسب برای تبادل نظر علمی، شفاف و قانونی در عرصههای مختلف یک ضرورت است.
در نهایت باید گفت که ایران طبق ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، حق حاکمیت کامل بر امنیت ملی و دفاع مشروع را داراست. متأسفانه بهدلیل کمتوجهی به همکاریهای چندجانبه و سوءبرداشتهای سیاسی در داخل کشور، این حق بهطور کامل بهرهبرداری نشده است. این مسئله تنها با اصلاح سیاستها و مدیریت بحرانهای اطلاعاتی قابل حل است.
اگرچه تجربه جنگ ۱۲ روزه نشان داد که در شرایط بحرانی اتحاد و انسجام ملی میتواند سنگ بنای مقاومت و پیروزی باشد، باید پذیرفت که این موضوع بدون صداقت ملی، اعتماد به خرد جمعی و بازنگری در راهبردها به دست نخواهد آمد. به همین دلیل، سیاست نه شرقی، نه غربی باید بهعنوان راهکاری برای استقلال واقعی و نه انزوا، مورد توجه قرار گیرد.
در نهایت، برای تحقق این اهداف و پیشگیری از تکرار اشتباهات گذشته، به نظر میرسد که بازسازی و اصلاح ساختارهای سیاستگذاری و امنیتی ایران، با بهرهگیری از ظرفیتهای داخلی و همکاریهای سازنده با جامعه جهانی، تنها راه دستیابی به آیندهای امن و مستقل است.
دکتر پزشکیان باید در این برهه حساس با جسارت و شجاعت فراخوانی برای ایرانیان اندیشمند و دانشمند در خارج از کشور اعلام کند. این اقدام میتواند زمینه بازگشت افرادی که هیچگونه اقدام مسلحانهای علیه کشور نداشتهاند را فراهم کرده و از ظرفیتهای فکری و علمی آنها برای پیشبرد منافع ملی بهرهبرداری کند.
با استفاده از این ظرفیتها، دکتر پزشکیان میتواند فضایی سازنده و مبتنی بر اندیشه ایجاد کند که به عبور از تنگناهای فعلی کمک کند. در کنار نخبگان داخلی، ایرانیانی که به دلایل مختلف دور ماندهاند، میتوانند راهکارهای مفیدی برای رفع مشکلات کشور ارائه دهند. یکی از اقدامات فوری که باید انجام شود، برداشتن موانع فیلترینگ و فراهم آوردن فضای آزاد در فضای مجازی است. در غیر این صورت، رئیسی جمهوری که تصمیم چنین قدرتی را نداشته باشد، شایسته است که دیگران با جسارت اقدام کنند.
این اقدام میتواند به تبادل آزاد اندیشهها و کاهش شکافهای اجتماعی کمک کند و در نهایت به ایجاد اتحاد و همدلی در کشور منجر شود. دکتر پزشکیان میتواند الگویی از صداقت و شجاعت در مدیریت بحرانها و سیاستگذاری کشور ارائه دهد و تابوهای بازدارنده موجود را بشکند. اما اگر این فرصت را از دست بدهد، بحرانها پیچیدهتر خواهند شد و کشور در دست نیروهای فرصتطلب قرار خواهد گرفت.
اکثر مردم چشم به تصمیم حیاتی دکتر پزشکیان دوختهاند، چرا که او میتواند و باید عامل تحولی بزرگ با همراهی اندیشمندان ایرانی در کشور باشد. و مردم پشتش هستند و این لحظات شاید آخرین فرصت برای تغییر وضعیت کشور است نباید از هیچ تلاشی برای عبور از بحرانها فروگذار کرد.
محمدرضا ایازی/ روزنامه نگار و دانش آموخته ارشد علوم سیاسی
- منبع خبر : خبرگزاری آریا
